การประเมินคะแนนความสมบูรณ์ของร่างกายในไก่พันธุ์เนื้อเพศเมีย

การประเมินคะแนนความสมบูรณ์ของร่างกายในไก่พันธุ์เนื้อเพศเมีย

ผู้เลี้ยงจำเป็นต้องติดตามดัชนีชี้วัดต่าง ๆ อย่างใกล้ชิดตลอดช่วงอายุขัยของไก่พันธุ์เพศเมีย เช่น น้ำหนักตัว ความสม่ำเสมอของน้ำหนัก ผลผลิตไข่ และน้ำหนักไข่ แม้ว่าค่าชี้วัดเหล่านี้จะมีความสำคัญแต่ก็สามารถสะท้อนข้อมูลได้เพียงบางส่วนเท่านั้น ทุกครั้งที่ผู้ปฏิบัติงานซึ่งผ่านการฝึกอบรมอย่างเหมาะสมเดินตรวจโรงเรือน ถือเป็นโอกาสอันดีในการสุ่มจับและสัมผัสตัวสัตว์ปีกอย่างนุ่มนวลเพื่อประเมินสภาพร่างกายของสัตว์โดยตรง

ระยะไก่รุ่น (Rearing)

ในช่วงต้นของระยะไก่รุ่น การประเมินที่สำคัญที่สุดสำหรับไก่เพศเมียคือ น้ำหนักตัวและพัฒนาการของโครงร่าง โดยสามารถใช้ไม้บรรทัดวัดความยาวแข้งหรือใช้นิ้วมือเป็นเกณฑ์ในการประเมินความสม่ำเสมอของความยาวแข้งภายในฝูง ควรเริ่มสังเกตตั้งแต่ระยะแรกเนื่องจากพัฒนาการของโครงร่างจะเสร็จสมบูรณ์ถึง 90% เมื่ออายุ 12 สัปดาห์ หากพบความแปรปรวนสูงในด้านน้ำหนักและความยาวแข้ง จำเป็นต้องดำเนินการเกรดไก่เพื่อปรับปรุงความสม่ำเสมอ ซึ่งควรดำเนินการให้เสร็จสิ้นภายในอายุ 4 สัปดาห์ และอาจทำการเกรดไก่ซ้ำได้อีกครั้งในช่วงอายุ 8-9 สัปดาห์

หลังจากอายุ 12 สัปดาห์ น้ำหนักตัวจะลดบทบาทในการเป็นดัชนีชี้วัดพัฒนาการของโครงร่าง แต่จะเริ่มสะท้อนถึงมวลกล้ามเนื้อและสภาพความสมบูรณ์ของร่างกายแทน การฝึกปฏิบัติประเมินความหนาแน่นของกล้ามเนื้ออก (Fleshing) ตั้งแต่ไก่ยังอายุน้อยถือเป็นแนวทางที่ดี โดยความสม่ำเสมอของกล้ามเนื้ออกจะเริ่มเด่นชัดและมีความสำคัญมากขึ้นอย่างนัยสำคัญหลังจากอายุ 12 สัปดาห์เป็นต้นไป

นอกจากนี้ ควรตรวจสอบการงอกของขนในช่วงไก่รุ่น โดยปกติแล้วขนบริเวณหลังจะขึ้นเต็มสมบูรณ์ก่อน ในขณะที่ขนบริเวณด้านข้างลำตัวตรงตำแหน่งต้นขาจะพัฒนาช้ากว่า ทั้งนี้ บริเวณดังกล่าวควรมีขนขึ้นปกคลุมมากกว่า 95% ก่อนที่จะทำการผสมไก่ พร้อมทั้งประเมินพัฒนาการทั่วไป ความตื่นตัว ความเต็มของกระเพาะพัก (Crop fill) ความสมบูรณ์ของผิวหนัง และสุขอนามัยโดยรวม รวมถึงสภาพของขาและฝ่าเท้า ความผิดปกติของขาอาจจำเป็นต้องคัดทิ้งสัตว์ตัวนั้นออกจากฝูง ในขณะที่รอยโรคบริเวณฝ่าเท้าเป็นดัชนีบ่งชี้ถึงโอกาสในการปรับปรุงจัดการคุณภาพวัสดุรองพื้นและ/หรือสภาพพื้นสแลต

ระยะกระตุ้นแสง (Lighting up)

ตั้งแต่อายุ 15 สัปดาห์เป็นต้นไป ไก่เพศเมียจะเริ่มเตรียมความพร้อมเข้าสู่ระยะไข่ โดยมีการพัฒนาสภาพร่างกายและสะสมไขมันสำรอง เพื่อรองรับการให้ผลผลิตและความต่อเนื่องในการไข่ในระยะกลางถึงท้าย ในช่วงเวลานี้ ควรบรรจุการวัดระยะห่างของกระดูกเชิงกราน (Pin-bone spacing) เข้าไว้ในโปรแกรมการประเมินด้วย เมื่ออายุ 17 สัปดาห์ ระยะห่างระหว่างกระดูกเชิงกรานควรอยู่ที่ประมาณ 1 นิ้วมือ (2-2.5 ซม.) และระยะห่างนี้จะขยายกว้างขึ้นเมื่อสัตว์มีความสมบูรณ์ทางเพศมากขึ้น โดยในช่วง 21 วันก่อนไข่ฟองแรก ระยะห่างควรอยู่ที่ประมาณ 1 นิ้วมือครึ่ง และเพิ่มขึ้นเป็น 2 ถึง 2 นิ้วมือครึ่ง ในช่วง 10 วันก่อนไข่ฟองแรก และเมื่อไก่เพศเมียมีความพร้อมเต็มที่ในการวางไข่ ระยะห่างของกระดูกเชิงกรานควรขยายได้กว้างถึง 3 นิ้วมือ หากไก่เพศเมียมีพัฒนาการของระยะห่างนี้ล่าช้ากว่าเกณฑ์ หรือผลคะแนนแสดงความแปรปรวนในระดับสูง ควรพิจารณาชะลอการกระตุ้นด้วยแสงออกไปก่อน

ในการวัดระยะห่างของกระดูกเชิงกราน แนะนำให้ประเมินการสะสมของไขมันที่ปกคลุมบริเวณกระดูกเชิงกรานร่วมด้วย หากสัมผัสแล้วรู้สึกว่าปุ่มกระดูกมีความคม บ่งชี้ว่าไม่มีชั้นไขมันปกคลุม ซึ่งหมายความว่าไก่ยังไม่มีความพร้อมสำหรับการกระตุ้นด้วยแสง ในทางตรงกันข้าม หากสัมผัสแล้วรู้สึกว่าปุ่มกระดูกมีความมนและมีชั้นไขมันบาง ๆ ปกคลุม จะแสดงถึงปริมาณไขมันในช่องท้อง (Abdominal fat) ที่เพียงพอต่อการรองรับการให้ผลผลิต

ระยะให้ผลผลิตไข่ (Lay)

ไก่เพศเมียไม่ควรมีกล้ามเนื้ออกที่หนาเกินไปหรือน้อยเกินไป ไก่ที่มีกล้ามเนื้อหนาเกินไป (Over-fleshed) จะต้องการปริมาณอาหารเพื่อการดำรงชีพสูงกว่า และมักมีการสะสมไขมันที่มากเกินไป ส่วนไก่ที่มีกล้ามเนื้อน้อยเกินไป (Under-fleshed) มักจะอยู่ในสภาพร่างกายที่ทรุดโทรม ซึ่งทั้งสองสถานการณ์ล้วนส่งผลให้สมรรถภาพทางระบบสืบพันธุ์ด้อยลง การประเมินคะแนนการพัฒนาของกล้ามเนื้ออกไก่เพศเมียควรใช้เกณฑ์คะแนนแบบ 3 ระดับ (3-point scale) ดังนี้:

• คะแนน 1 (Under-fleshed): กล้ามเนื้ออกน้อย มีลักษณะเป็นรูปตัววี (V-shape) หรือรูปตัววีเว้าเข้าใน และกระดูกอก (Keel) โผล่นูนเด่นชัด
• คะแนน 2 (Ideal): กระดูกอกนูนเด่นลดลง อกมีลักษณะกลมมน ซึ่งถือเป็นระดับที่สมบูรณ์แบบที่สุด
• คะแนน 3 (Over-fleshed): กล้ามเนื้ออกหนาแน่นเกินไป มีลักษณะเป็นรูปตัวยูหนา และคลำหากระดูกอกได้ยาก

โดยเฉลี่ยแล้ว ฝูงไก่ควรมีคะแนนอยู่ที่ระดับ 2-2.5 เพื่อลดจำนวนไก่ที่มีคะแนนระดับ 1 ซึ่งเป็นกลุ่มที่มักมีสมรรถภาพการให้ผลผลิตไข่ต่ำที่สุด

ก่อนเข้าสู่ระยะไข่ ไก่ที่มีความสมบูรณ์ของกล้ามเนื้อในระดับที่เหมาะสมจะยังไม่มีการสะสมไขมันในช่องท้องมากนัก ชั้นไขมัน (Fat pad) มักจะขยายตัวจนมีขนาดสูงสุดในช่วงประมาณสองสัปดาห์ก่อนถึงระยะให้ผลผลิตไข่สูงสุด เพื่อทำหน้าที่เป็นแหล่งพลังงานสำรองในการรองรับการไข่ช่วงพีค อย่างไรก็ตาม การมีไขมันสำรองที่มากเกินไปหลังช่วงพีคสามารถส่งผลเสียต่อความต่อเนื่องในการให้ผลผลิต อัตราการปฏิสนธิ และอัตราการอยู่รอด ผู้เลี้ยงสามารถประเมินขนาดของไขมันสำรองได้โดยการอุ้งมือตรวจบริเวณใต้ช่องทวารร่วม (Cloaca) ซึ่งขนาดของชั้นไขมันไม่ควรเกินขนาดของอุ้งมือหรือขนาดของไข่ไก่ฟองใหญ่ ไก่ที่มีน้ำหนักตัวมากมักจะมีการสะสมไขมันสำรองที่มากกว่า ซึ่งอาจมีความสัมพันธ์กับสมรรถภาพการผลิตที่ด้อยลง

หลังจากเข้าสู่ระยะไข่แล้ว โดยทั่วไปจะไม่มีการผลัดเปลี่ยนขนชุดใหม่ ดังนั้น การหลุดร่วงของขน (Feather loss) อาจนำมาซึ่งผลกระทบเชิงลบหลายประการ รวมถึงความต้องการโภชนาการเพื่อการดำรงชีพที่สูงขึ้นเนื่องจากประสิทธิภาพการฉนวนความร้อนของร่างกายลดลง ความเหนื่อยหน่ายในการผสมพันธุ์อันเนื่องมาจากความเจ็บปวดหรือบาดแผล และความเสี่ยงต่อการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันจากรอยขีดข่วนและแผลฉีกขาดบนผิวหนัง การสูญเสียขนสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ เช่น ความหนาแน่นที่มากเกินไปบริเวณรางอาหารหรือหัวน้ำดื่ม โรคระบบทางเดินอาหารที่ลดประสิทธิภาพการดูดซึมสารอาหาร คุณภาพวัสดุรองพื้น ที่ต่ำกว่ามาตรฐาน โภชนาการที่ไม่ตอบสนองต่อความต้องการของสัตว์อย่างมีประสิทธิภาพ หรือการผสมพันธุ์ที่บ่อยเกินไป ในระยะไข่ควรประเมินคะแนนระบบขนโดยใช้เกณฑ์ 5 ระดับ โดยตรวจประเมินบริเวณหลัง ต้นขา ปีก และหาง หากพบว่าสภาพขนเริ่มเสื่อมโทรมลง ต้องรีบตรวจสอบหาสาเหตุและดำเนินการแก้ไขในทันที

น้ำหนักตัว ความสม่ำเสมอ ผลผลิตไข่ และน้ำหนักไข่ ล้วนเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญในการบริหารจัดการ แต่อย่างไรก็ตาม การประเมินสภาพร่างกายของไก่เพศเมียภายในโรงเรือนอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้ผู้เลี้ยงได้รับสัญญาณเตือนล่วงหน้าเกี่ยวกับความสม่ำเสมอ พัฒนาการทางเพศ และการเปลี่ยนแปลงของสภาพร่างกาย ดัชนีชี้วัดเหล่านี้สามารถให้ข้อมูลเชิงลึกที่ทันท่วงที เพื่อยกระดับและขับเคลื่อนประสิทธิภาพของฝูงสัตว์จากระดับที่ดีไปสู่ระดับที่ดีเยี่ยม

สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม โปรดเยี่ยมชมเว็บไซต์ www.aviagen.com หรือสแกน QR code