ARDA เปิดผลสำเร็จงานวิจัยนวัตกรรม “อาหารโคขุนจากวัตถุดิบท้องถิ่น” ผลิตอาหาร TMR ช่วยลดต้นทุนอาหารโคขุนได้ 39% ลดภาระเกษตรกร และสร้างรายได้หมุนเวียนในชุมชน
ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) ARDA กล่าวว่า จังหวัดสกลนครมีจุดแข็งทั้งด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นและสินค้าเกษตรคุณภาพสูง เช่น เนื้อโคขุนโพนยางคำ ซึ่งเป็นสินค้าที่มีชื่อเสียงและได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ซึ่ง “เนื้อโคขุนโพนยางคำ” เป็นหนึ่งในสินค้า GI ที่สร้างชื่อเสียงให้จังหวัดสกลนคร และเป็นที่รู้จักในตลาดเนื้อคุณภาพสูง แต่กว่าจะได้เนื้อโคขุนคุณภาพดี เกษตรกรต้องใช้เวลาเลี้ยงนานถึง 18 เดือน พร้อมแบกรับต้นทุนค่าอาหารตลอดระยะเวลาการขุน โดยเฉพาะอาหารสำเร็จรูปที่มีราคาสูง แม้จะจำหน่ายโคได้ราคาดี แต่ต้นทุนอาหารที่สะสมตลอดการเลี้ยงก็อาจทำให้กำไรที่เหลืออยู่ลดลง
ARDA จึงสนับสนุนทุนวิจัยให้ นางพรรณนภา หาญมนตรี มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร พัฒนาและขยายผลเทคโนโลยี “อาหารผสมครบส่วน (Total Mixed Ration: TMR)” โดยนำวัตถุดิบและผลพลอยได้ทางการเกษตรในท้องถิ่น 12 ชนิด เช่น ฟางข้าว กากมันสำปะหลัง และกากตะกอนปาล์ม มาพัฒนาเป็นสูตรอาหารที่มีสารอาหารเหมาะสมกับความต้องการของโค ใช้ร่วมกับอาหารสำเร็จรูปของสหกรณ์ฯ เพื่อลดการพึ่งพาอาหารสำเร็จรูปที่มีต้นทุนสูง โดยยังคำนึงถึงคุณภาพเนื้อโคขุน
ผลวิจัยพบว่า การใช้อาหารสูตรดังกล่าวตลอดรอบการขุน 18 เดือน ช่วยลดต้นทุนค่าอาหารจากประมาณ 66,900 บาท เหลือ 40,800 บาทต่อตัว หรือประหยัดได้กว่า 26,000 บาท คิดเป็นร้อยละ 39 ขณะที่กรณีศึกษาโคขุนซึ่งมีน้ำหนักและคุณภาพเนื้ออยู่ในเกณฑ์เดียวกัน ยังคงมีมูลค่าจำหน่ายประมาณ 100,980 บาทต่อตัวเท่ากันทั้งสองรูปแบบการให้อาหาร ส่งผลให้เกษตรกรมีรายได้เหลือหลังหักเฉพาะต้นทุนค่าอาหารเพิ่มขึ้น ทั้งนี้ ยังไม่รวมต้นทุนพันธุ์โค ค่าแรง และค่าใช้จ่ายอื่นในการเลี้ยง
นอกจากช่วยลดภาระต้นทุนของผู้เลี้ยงโคแล้ว เทคโนโลยีดังกล่าวยังสร้างโอกาสให้เกษตรกรผู้ปลูกพืชในพื้นที่ เนื่องจากวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรอย่างฟางข้าวและกากมันสำปะหลังสามารถนำมาใช้เป็นวัตถุดิบผลิตอาหารสัตว์ได้ ช่วยเพิ่มมูลค่าและสร้างโอกาสให้เกิดรายได้หมุนเวียนในชุมชน โดยโครงการตั้งเป้าขยายผลสู่เกษตรกรผู้เลี้ยงโคขุน 210 ราย ใน 4 อำเภอ พร้อมเชื่อมโยงตลาดผ่านเครือข่ายผู้รับซื้อ ได้แก่ สหกรณ์การเลี้ยงปศุสัตว์ กรป.กลาง โพนยางคำ จำกัด นครพนมบีฟ และสหกรณ์การเกษตรหนองสูง ซึ่งหากเกษตรกรทั้ง 210 รายนำสูตรอาหารดังกล่าวไปใช้เลี้ยงโคขุนรายละ 1 ตัว คาดว่าจะช่วยลดต้นทุนค่าอาหารรวมได้ประมาณ 5.48 ล้านบาทต่อรอบการเลี้ยง ซึ่งเป็นการประมาณการเบื้องต้นตามเป้าหมายของโครงการ
ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการ ARDA กล่าวปิดท้ายว่า ภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีศักยภาพทั้งด้านการเกษตร ภูมิปัญญาท้องถิ่น และสินค้าอัตลักษณ์ที่สามารถพัฒนาเป็นสินค้าเศรษฐกิจมูลค่าสูงได้อีกมาก ARDA จึงให้ความสำคัญกับการสนับสนุนงานวิจัยที่ตอบโจทย์ปัญหาของแต่ละพื้นที่ เชื่อมโยงเทคโนโลยีเข้ากับการผลิตและตลาด พร้อมนำผลสำเร็จจากสกลนครเป็นต้นแบบขยายผลไปยังพื้นที่อื่นในภาคอีสาน เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและสร้างรายได้ให้เกษตรกรในระยะยาว เพราะอนาคตเกษตรภาคอีสานไม่ได้วัดกันที่ปริมาณผลผลิตเพียงอย่างเดียว แต่ต้องวัดจากมูลค่าที่เพิ่มขึ้นและรายได้ที่เกษตรกรได้รับจริง เพราะนี่คือผลลัพธ์สำคัญที่งานวิจัยต้องสร้างให้เกิดขึ้น
